اگر آب به صفحات دفتر یا سررسید رسیده، آن را روی سطحی تمیز و جاذب بگذارید و خشک‌کردن را با هوای خنک و گردش ملایم هوا شروع کنید. صفحاتِ چسبیده را به زور جدا نکنید و برای سرعت‌دادن به کار سراغ اتو، سشوار داغ یا بخاری نروید. روش زیر برای یک دفتر معمولی با صفحات نم‌دار یا کمی خیس است؛ دفتر کاملاً خیس، کاغذ گلاسه و جوهرِ در حال پخش‌شدن به رسیدگی متفاوتی نیاز دارند.
اول میزان خیسی و نوع صفحات را بررسی کنید
اگر فقط لبهٔ چند برگ نم‌دار است و صفحات بدون کشیدن از هم جدا می‌شوند، می‌توانید خشک‌کردن در هوا را شروع کنید. اما وقتی از دفتر آب می‌چکد، عطف باد کرده، صفحات به هم چسبیده‌اند یا نوشته در حال پخش‌شدن است، بازکردن و ورق‌زدن بیشتر می‌تواند آسیب را زیاد کند. برای یادداشت‌های ارزشمند، از مرمتگر کاغذ راهنمایی بگیرید.
در سررسید، صفحات یادداشت و لت‌های تبلیغاتی ممکن است جنس متفاوتی داشته باشند. کاغذ براقِ گلاسه را با کاغذ معمولی یکسان نگیرید؛ طبق راهنمای نجات کتاب‌های خیس NEDCC، کاغذ روکش‌دار و جوهر حساس به آب از مواردی هستند که خشک‌کردن عادی برایشان مناسب نیست. اگر آب آلوده یا کپک در میان است، کار را به متخصص بسپارید.
دفتر کمی خیس را چطور خشک کنیم؟
- جای خشک و خنک آماده کنید. روی میز صاف، حولهٔ تمیز یا کاغذ جاذب سفید و بدون چاپ بگذارید. دفتر نرم، سنگین یا آسیب‌دیده را خوابیده و با تکیه‌گاه کامل نگه دارید؛ آن را از لبهٔ خیس بلند نکنید.
- بین صفحه‌هایی که آزادانه جدا می‌شوند، کاغذ جاذب بگذارید. برای دفتر کمی مرطوب، راهنمای کتابخانهٔ نیو ساوت ولز فاصلهٔ حدود ۲۰ تا ۳۰ صفحه را پیشنهاد می‌کند. کاغذ جاذب کمی از لبهٔ صفحات بیرون بماند. آن‌قدر لایه اضافه نکنید که عطف باز شود یا دفتر شکل خود را از دست بدهد.
- کاغذهای جاذب نم‌دار را عوض کنید. مرتب بررسی کنید و هر بار که جاذب خیس شد، آن را با ورق خشک جایگزین کنید. کاغذ خیس را روی نوشته نکشید و صفحه‌ای را که مقاومت می‌کند، جدا نکنید.
- هوا را در اتاق به گردش درآورید. پنکه می‌تواند کمک کند، اما باد را مستقیم به صفحات نگیرید. دفتر را در فضای بسته و مرطوب رها نکنید و تا خشک‌شدن داخل عطف و جلد، آن را به کیف یا قفسه برنگردانید.
تفاوت وضعیت دفترِ نرم و جلدسخت و جهت باد در راهنمای خشک‌کردن مجموعه‌های کاغذی کتابخانهٔ کنگره توضیح داده شده است. ترتیب گذاشتن و تعویض جاذب را نیز می‌توانید در راهنمای کتابخانهٔ نیو ساوت ولز ببینید.
بعد از خشک‌شدن، چروک صفحات را چطور کمتر کنیم؟
وقتی صفحات دیگر خیس نیستند، دفتر را با لبه‌های هم‌راستا ببندید و روی سطح صاف، زیر تخته‌ای صاف با فشار ملایم قرار دهید. وزن را طوری بگذارید که جلد و صفحات خم نشوند؛ در دفتر فنری، به خود فنر فشار ندهید. اگر داخل عطف یا جلد هنوز نم دارد، خشک‌کردن را ادامه دهید و وضعیت را مرتب کنترل کنید.
خشک‌شدن به معنی بازگشت کامل به حالت اول نیست؛ ممکن است موج، لکه یا تغییر شکل باقی بماند. پس از خشک‌شدن و امکان ورق‌زدن بدون آسیب، از یادداشت‌های مهم نسخهٔ دیجیتال بگیرید. اگر مشکل فقط سطح جلد است، راهنمای تمیزکردن جلد سررسید چرمی مربوط‌تر است؛ روش مراقبت از جلد را به صفحات کاغذی تعمیم ندهید.
