پلنر یا دفتر برنامهریزی، دفتری برای مشخصکردن کارها و زمان انجام آنهاست. در آن میتوانید قرارها، مهلتها و کارهای پیش رو را بنویسید و بعد بررسی کنید چه چیزی انجام شده یا هنوز به پیگیری نیاز دارد. بعضی پلنرها صفحههای آمادهٔ روزانه یا هفتگی دارند؛ بعضی هم فضای بیشتری برای یادداشت و برنامهٔ شخصی میگذارند.
برای شروع لازم نیست هدف یک سال زندگیتان را از قبل بدانید. حتی برنامهٔ چند روز آینده میتواند نقطهٔ شروع باشد. نکته این است که از روی نوشتهها بفهمید قدم بعدی چیست و چه زمانی برای آن دارید. خریدن دفتر، بهتنهایی زمان بیشتری ایجاد نمیکند و انجام همهٔ کارها را تضمین نمیکند.
در پلنر چه بنویسیم؟ یک نمونهٔ ساده
فرض کنید برای فردا یک جلسه دارید و باید گزارشی را تا پایان هفته تحویل بدهید. اگر فقط بنویسید «جلسه، گزارش، خرید»، هنوز معلوم نیست چه زمانی باید روی گزارش کار کنید. میتوانید همان یادداشت را اینطور روشنتر بنویسید:
- قرار مشخص: جلسهٔ گروه، ساعت ۱۰ تا ۱۱.
- مهلت: تحویل گزارش تا پایان هفته؛ این موعد را در نمای هفتگی هم مشخص کنید.
- کار فردا: نوشتن پیشنویس بخش اول گزارش، ساعت ۱۴ تا ۱۴:۴۵.
- کاری که به پاسخ دیگری بستگی دارد: درخواست آمار از همکار؛ پس از ارسال درخواست، وضعیت را «در انتظار پاسخ» بنویسید.
- مرور پایان روز: پیشنویس آماده شد؟ آمار رسید؟ برای مورد ناتمام، قدم بعدی را تعیین کنید.
این ساعتها فقط یک مثال فرضیاند. مدت لازم را با توجه به کار و وقت خودتان بنویسید و برای رفتوآمد، استراحت و اتفاقهای پیشبینینشده هم جا بگذارید. «مهلت تحویل» با «زمان کارکردن روی موضوع» فرق دارد؛ ثبت هر دو کمک میکند کار تا روز آخر فقط در فهرست باقی نماند.
در راهنمای برنامهریزی مرکز یادگیری دانشگاه کارولینای شمالی نیز پیشنهاد شده از موعد تحویل به عقب برگردید، کار را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنید و برای آنها در برنامه جا باز کنید.
پلنر روزانه، هفتگی یا ماهانه؛ کدام به کارتان میآید؟
اول ببینید چه مقدار مینویسید و لازم است چه بازهای را یکجا ببینید. نام و ظاهر جلد، بهتنهایی این موضوع را مشخص نمیکند؛ صفحههای داخلی را هم بررسی کنید.
- روزانه: وقتی برای هر روز توضیح، چند قرار یا یادداشت مفصل دارید، فضای جداگانهٔ هر روز مفید است. بررسی کنید بخش ساعتبندی یا فهرست کارهای آن با نیازتان هماهنگ باشد.
- هفتگی: اگر میخواهید برنامهٔ چند روز را کنار هم ببینید، نمای هفتگی را بررسی کنید. فقط مطمئن شوید کادر هر روز برای دستخط و مقدار نوشتهٔ شما کافی است.
- ماهانه: برای دیدن موعدها، آزمونها، سفرها و رویدادهای یک ماه کاربرد دارد. اگر جزئیات روزانه هم مینویسید، به فضای جداگانهای برای آنها نیاز خواهید داشت.
«تحصیلی»، «کاری» و «سفر» به کاربرد دفتر اشاره میکنند، نه بازهٔ آن. مثلاً یک پلنر تحصیلی میتواند نمای هفتگی داشته باشد و کنار آن، بخش تکلیف و امتحان قرار بگیرد. برای سفر هم ممکن است فهرست وسایل و برنامهٔ مسیر لازم باشد. قرار نیست هر دفتری همهٔ این بخشها را داشته باشد.
تفاوت پلنر با سررسید و دفتر یادداشت چیست؟
سررسید معمولاً بر تاریخهای یک سال و فضای نوشتن روزها تکیه دارد؛ در دفتر یادداشت، ترتیب و موضوع نوشتهها را خودتان تعیین میکنید. پلنر اغلب بخشهایی برای برنامه و پیگیری کارها دارد. بااینحال، این نامها مرز کاملاً ثابتی ندارند: یک سررسید هم ممکن است صفحهٔ برنامهریزی داشته باشد و یک دفتر ساده را هم میتوان برای برنامهریزی استفاده کرد.
بولت ژورنال نیز نام یک نوع جلد یا خطکشی نیست؛ روشی برای ثبت و مرور نوشتههاست. در راهنمای رسمی بولت ژورنال، ثبت کوتاهِ کارها، رویدادها و یادداشتها و بازبینی کارهای ناتمام توضیح داده شده است. اگر ساختار آماده میخواهید، صفحههای پلنر را بررسی کنید؛ اگر ترجیح میدهید شیوهٔ ثبت را خودتان بسازید، دفتر ساده هم میتواند پاسخگو باشد.
پیش از خرید دفتر برنامهریزی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
برنامهٔ یک روز معمولی را روی کاغذ بنویسید و با فضای دفتر موردنظر مقایسه کنید. این بررسی از شمردن امکاناتی که شاید استفاده نکنید، مفیدتر است:
- فضای نوشتن: تعداد کادرها، فاصلهٔ خطها و جای یادداشت آزاد را ببینید. دفتر پر از جدول، لزوماً برای شما کاربردیتر نیست.
- تاریخ: در مدل تاریخدار، سال و تقویم موردنیازتان را کنترل کنید. در مدل بدون تاریخ، درج تاریخ هر صفحه بر عهدهٔ شماست و میتوانید از زمان دلخواه شروع کنید.
- کاغذ: خطدار، نقطهای و شطرنجی، شکل صفحهاند؛ این طرحها جنس یا کیفیت کاغذ را مشخص نمیکنند. اگر نمونه در دسترس است، با ابزار نوشتن خودتان روی آن بنویسید و پشت صفحه را هم ببینید.
- صحافی و حمل: دفتر را باز کنید؛ آیا کنار عطف راحت مینویسید؟ اندازه و وزن آن برای کیف یا میز شما مناسب است؟ سیمیبودن، جنس جلد و صفحهبندی را جداگانه بررسی کنید.
- بخشهای اضافه: جیب، نشانگر صفحه، ثبت هزینه یا پیگیری عادتها زمانی ارزش دارند که استفادهشان کنید. لازم نیست همهٔ خانهها را فقط به دلیل وجودشان پر کنید.
برای مقایسهٔ مدلهای موجود، صفحهٔ پلنر و دفتر برنامهریزی پارت را ببینید و مشخصات و تصویر صفحههای داخلی هر مدل را جداگانه بررسی کنید.
اگر برنامه بههم خورد یا چند روز ننوشتیم، چه کنیم؟
از برنامهٔ فعلیتان شروع کنید؛ لازم نیست صفحههای روزهای گذشته را پر کنید. اگر کاری مدام عقب میافتد، علت را کنار آن یادداشت کنید: زمان کافی نداشتهاید، کار بیش از حد بزرگ بوده یا منتظر اطلاعات دیگری هستید؟ تصمیم بعدی میتواند کوچکترکردن کار، تعیین زمان تازه یا کنارگذاشتن کاری باشد که دیگر لازم نیست.
برای شروع، فقط قرارها و کارهایی را ثبت کنید که واقعاً لازم است پیگیری شوند. بعد از چند روز، ببینید کدام بخش دفتر کمک کرده و کدام بخش بیاستفاده مانده است. اگر برای قرارها به هشدار نیاز دارید، یادآور تلفن را هم تنظیم کنید؛ دفتر کاغذی بهخودیخود اعلان نمیفرستد.





